Friday, September 17, 2021
Politika Srbija Političke poruke Srpske pravoslavne crkve u poslednjih 30 godina

Političke poruke Srpske pravoslavne crkve u poslednjih 30 godina

Nastavak

Promenom vlasti u Srbiji 2000. godine radikalno je transformisan i odnos koji je vladao na relaciji crkva – država. SPC je kod novih vlasti imala veliki kredibilitet budući da su one bile svesne njenog političkog uticaja, ali i činjenice da je crkva dugi niz godina zajedno sa njima pružala otpor Miloševićevom režimu. Na osnovu svega iznetog, u ovom periodu je primetno kako približavanje države crkvi, tako i približavanje crkve državi. Već 2001. godine vlada Zorana Đinđića donosi odluku da se veronauka ponovo uvede u sistem obrazovanja u Srbiji, čime je ispunjen dugogodišnji zahtev crkve da se veronauka uvede kao izborni predmet u osnovne i srednje škole. Pored ovoga, 2004. godine pravno se reguliše i vraćanje Pravoslavno – bogoslovskog fakulteta u sistem Univerziteta u Beogradu što je predstavljalo još jedan ustupak crkvi.

Ako analiziramo period od petooktobarskih promena pa do dolaska Srpske napredne stranke na vlast 2012. godine, kao period u kome je došlo do najboljih odnosa između ckrve i režima možemo odrediti četvorogodišnji premijerski mandat Vojislava Koštunice od 2004. do 2008. godine. Može se reći da tada dolazi do prave „simfonije“ između vlasti i crkve a tome je pre svega doprinela činjenica su i SPC i Vojislav Koštunica imali slične, konzervativne poglede na društvo, što je omogućilo crkvi da se pozicionira kao izuzetno dominantan politički igrač. U toku Koštuničinog mandata, usvojeni su Zakon o crkvama i verskim zajednicama (april 2006.) i Zakon o vraćanju (restituciji) imovine crkvama i verskim zajednicama (maj 2006.) kojima je pravno regulisan status svih religijskih zajednica na teritoriji Srbije ali i dodatno učvršćena uloga SPC u društvenom i političkom životu Srbije. Crkva tada dobija i mesto u pregovaračkom timu o statusu KiM i mesto u radiodifuznom savetu što je predstavljalo svojevrsnu krunu dobrih odnosa crkve i vlasti u periodu 2000 – 2012.

Epoha Patrijarha srpskog Irineja (2010 – Danas)

Nakon upokojenja patrijarha Pavla, na čelo SPC dolazi patrijarh Irinej koji time postaje 45. poglavar SPC i on se na tom položaju nalazi i danas. U toku njegovog mandata mogu se izdvojiti nekoliko bitnih političkih događaja koja su bila od suštinskog značaja za razumevanje ponašanja ckrve. Tu se pre svega misli na pobedu Srpske napredne stranke na izborima 2012. i potpisivanje tzv. Briselskog sporazuma 2013. Takođe, bitna je i činjenica da je u toku njegovog mandata SPC proslavila 800 godina svoje autokefalnosti 2019. godine, pa ću s tim u vezi analizirati i kakvu je ulogu srpski politički vrh imao u tom jubileju.

Iako je mandat patrijarha Irineja zahvatio i poslednje dve godine u kojima je na vlasti bila Demokratska stranka, sem uvođenja religijske službe u Vojsku Srbije 2011. godine, ovde nije bilo puno događaja koji bi zavredili pažnju dubljoj analizi odnosa crkve i države, te stoga ovaj period (2010 – 2012) neću dublje analizirati u tekstu.

Duboko smatram da je, ukoliko zanemarimo period neposredno nakon potpisivanja Briselskog sporazuma, odnos vlasti i crkve postao najprisniji upravo u periodu vladavine Srpske napredne stranke i da se ovaj period u pogledu prisnosti crkveno – državnih odnosa ne može uporediti čak ni sa periodom kada je premijer bio Vojislav Koštunica. Presudnu ulogu u ovome odrigrala je upravo ličnost patrijarha Irineja, koji se pokazao kao puno naklonjeniji aktuelnoj vlasti od ostalih crkvenih zvaničnika u vrhu SPC.

Kako se jedno od glavnih polja delovanja nove vlasti ogledalo u pokušaju rešavanja kosovskog problema, odnos crkve i države se u ovom periodu može oceniti kao delimično ambivalentan. U meri u kojoj je politička vlast intezivirala svoje aktivnosti na tom polju, tako je dolazilo do povremenih oštrih osuda državnih zvaničnika od strane određenih redova unutar SPC. Prvi veliki test za novouspostavljenu vlast Srpske napredne stranke bilo je potpisivanje ztv. Briselskog sporazuma 2013. godine i sveopšte uzev, ovaj događaj se može posmatrati kao prvi ozbiljniji sukob između vlasti i crkve nakon 5. oktobra 2000. godine. Sveti arhijerejski sinod SPC odmah nakon potpisivanja ovog sporazuma izdaje saopštenje u kojem ovaj sporazum ocenjuje kao „predaju naše sopstvene vekovne i najvažnije teritorije“. Mitropolit Amfilohije Radović, koji i danas predstavlja jednog od najistrajnijih crkvenih zvaničnika koji veoma često upućuju kritike aktuelnom srpskom predsedniku, ovim povodom je čak u Beogradu držao i opelo Narodnoj skupštini i Vladi Srbije.

Kraj drugog dela

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Najpopularnije

Ustanak ekologa i akcija Zelenih

Svijet je postao tanka nit koja nas dijeli od života i smrti. Planeta će ostati, ali hoćemo li mi na njoj, tek...

Проф. др Бојанин: Прича којој би школа требало да нас учи, али то не ради

Младост је једно тешко и озбиљно развојно доба. У младости се развија максимални развој човекових мисли, и максимално издиференцирана осећајност. Еротска љубав,...

A. D.

Opet ne znam ko sam.Svako jutro se budim u nadi da je ovo samo loš san.Iznova me progoniš,Ti uvek nađeš nov način...

Zašto je leg drive veoma bitan na benču?

Hteo sam da današnju temu nazovem "dOdAjTe 10kG nA vAs bEnČ dAnaS!1!", ali sam skontao da nisam klošar, tako da ste ostali...

POSLEDNJI KOMENTARI

Слађана on Распето Косово
Небојша on Распето Косово
Aleksandar Sivački on El Pibe
Đorić Lazar on El Pibe
Ministar Zdravlja on 25 godina od Dejtonskog sporazuma
Младен on Učmala čaršija
Anita on Vladalac
washington on Kosmopolitizam Balkana
Nadežda on Vladalac
Владимир on Vladalac
Predivan tekst, hvala puno na ovome, vrlo je važno za sve nas on Revolucionarne ideje i dalje postoje, a postoje li revolucionari?