NaslovnaKulturaHronika FEST-a

Hronika FEST-a

-

Redakcija Opseg vas vodi u kratki roler-koster po ovogodišnjem, 52. Međunarodnom festivalu igranog filma – FEST. Pred vama su recenzije četiri filma od kojih su tri u takmičarskoj konkurenciji.

Posjetioci 52. FEST-a, koji traje od 23. februara do 3. marta,uživaće u čak 108 filmova među kojima je za svakoga po nešto. I nikada ova definicija “za svakoga po nešto” nije bila manje fraza nego kada je reč o fimovima koji nas čekaju na ovogodišnjem FEST-u. Tokom deset dana festivala biće prikazani filmovi iz šezdesetak zemalja.


Bartonova akademija – učmalost buržoaskog života

Srđan Radanović

Izvor: Fest

Kada se gledanjem istroše oni božićni klasici poput beskajne priče o dječaku koji sam ostane u kući, tu nastupa Aleksandar Pejn. Pejnov najnoviji film pretenduje da bude obavezno emitovan u kućama neposredno prije Božića jer na jedan, posve drugačiji način, govori o ovom prazniku u individualističkom kapitalističkom društvu sedamdesetih godina XX vijeka.

Radnja je smještena u uglednoj školi Barton, nadomak Bostona, koju pohađaju isključivo članovi privilegovane klase – glupi i bogati mladići. Strogi i namrgođeni profesor antičke istorije Pol Hanam (Paul Giamatti) koji kroz cijeli film ističe istorijski ciklicizam, njeno ponavljanje i prostu običnost savremenih događaja, po kazni zbog nepristrasnog odnosa prema svim učenicima, pa i prema sinu senatora, biva zadužen za dežurstvo u školi tokom praznika gdje ostaje sa četiri učenika. Bez obzira na razloge, suština se brzo otkriva – roditelji nemaju vremena za svoju djecu.

Dominic Sessa je glumački debitant sa ulogom problematičnog učenika Angusa Talija koji se euforično sprema da ode sa majkom i očuhom na Sent Kits i Nevis. Kofer sa sobom nosi od ranog jutra posljednjeg dana, sve dok ne saznaje da majka nema vremena za njega i put. Osuđen je na profesora Hanama i još jedan raspust zatvoren u Bartonu. Međutim, ubrzo helikopterom otac jednog učenika kupi sve koji su dobili odobrenje od roditelja. Sve osim Talija. Njegova majka se nije javljala.

Kada se gledanjem istroše oni božićni klasici poput beskajne priče o dječaku koji sam ostane u kući, tu nastupa Aleksandar Pejn. Pejnov najnoviji film pretenduje da bude obavezno emitovan u kućama neposredno prije Božića jer na jedan, posve drugačiji način, govori o ovom prazniku u individualističkom kapitalističkom društvu sedamdesetih godina XX vijeka.

Radnja je smještena u uglednoj školi Barton, nadomak Bostona, koju pohađaju isključivo članovi privilegovane klase – glupi i bogati mladići. Strogi i namrgođeni profesor antičke istorije Pol Hanam (Paul Giamatti) koji kroz cijeli film ističe istorijski ciklicizam, njeno ponavljanje i prostu običnost savremenih događaja, po kazni zbog nepristrasnog odnosa prema svim učenicima, pa i prema sinu senatora, biva zadužen za dežurstvo u školi tokom praznika gdje ostaje sa četiri učenika. Bez obzira na razloge, suština se brzo otkriva – roditelji nemaju vremena za svoju djecu.

Dominic Sessa je glumački debitant sa ulogom problematičnog učenika Angusa Talija koji se euforično sprema da ode sa majkom i očuhom na Sent Kits i Nevis. Kofer sa sobom nosi od ranog jutra posljednjeg dana, sve dok ne saznaje da majka nema vremena za njega i put. Osuđen je na profesora Hanama i još jedan raspust zatvoren u Bartonu. Međutim, ubrzo helikopterom otac jednog učenika kupi sve koji su dobili odobrenje od roditelja. Sve osim Talija. Njegova majka se nije javljala.

Odnos između Talija i Hanama, kao intermeco, dinamizuje školska kuvarica koja je dvadesetogodišnjeg sina Kertisa izgubila u imperijalnom američkom ratu u Vijetnamu, Meri Lamb (Da’vine Joy Randolph). Ona pije viski, kuva i govori bespjekorno tačne iskaze jer razumije život niže klase, nekoga ko mora da šuti na primjedbe, kako kaže, glupih i bogatih.

Težak život i igru sudbine profesor i učenik su skrivali iza maske bezobraznih i egoističnih individua, sve dok se nisu otkrili kroz razne nedaće – od povrede Talija prilikom piruete u svježe obnovljenoj fiskulturnoj sali do avanturističkog izleta u Boston, gdje Hanam dopušta Taliju da posjeti svog oca u umo-bolnici. Tako film koji traje nešto više od dva sata nas upoznaje sa teškoćama života tri lika, sa njihovim suštinskim osobinama dobrih i nesigurnih osoba koji iza sebe kriju tešku prošlost marginalizovanih bez obzira na klasni status. I dok se Tali bori za rektifikaciju svoje sudbine i povezanosti sa pomahnitalim ocem, profesor Hanam nas uvjerava da smo i razvrat i blud, i laž i krađu već vidjeli, svi već nekad doživjeli. Ništa nije novo niti može biti novo. Teškoće životne kolotečine jedino može da ublaže alkohol i prijateljstvo.

Student Tali, Meri Lamb i profesor Hanam. Izvor: FEST

Odnos između Talija i Hanama, kao intermeco, dinamizuje školska kuvarica koja je dvadesetogodišnjeg sina Kertisa izgubila u imperijalnom američkom ratu u Vijetnamu, Meri Lamb (Da’vine Joy Randolph). Ona pije viski, kuva i govori bespjekorno tačne iskaze jer razumije život niže klase, nekoga ko mora da šuti na primjedbe, kako kaže, glupih i bogatih.

Težak život i igru sudbine profesor i učenik su skrivali iza maske bezobraznih i egoističnih individua, sve dok se nisu otkrili kroz razne nedaće – od povrede Talija prilikom piruete u svježe obnovljenoj fiskulturnoj sali do avanturističkog izleta u Boston, gdje Hanam dopušta Taliju da posjeti svog oca u umo-bolnici. Tako film koji traje nešto više od dva sata nas upoznaje sa teškoćama života tri lika, sa njihovim suštinskim osobinama dobrih i nesigurnih osoba koji iza sebe kriju tešku prošlost marginalizovanih bez obzira na klasni status. I dok se Tali bori za rektifikaciju svoje sudbine i povezanosti sa pomahnitalim ocem, profesor Hanam nas uvjerava da smo i razvrat i blud, i laž i krađu već vidjeli, svi već nekad doživjeli. Ništa nije novo niti može biti novo. Teškoće životne kolotečine jedino može da ublaže alkohol i prijateljstvo.

Jorgovani – samokritika kao bumerang

Bojan Perc

Ako je sa filmom “Usekovanje”, dvojac bez kormirala u vidu reditelja Siniše Cvetića i scenariste Davida Jakovljevića regionalnom kulturnom prostoru podario nešto novo, filmom Jorgovani je pokazao zašto je srpski film u krizi. Naravno ponovo intuitivno, pošto ne deluje da je bilo koji deo ekipe ovde nešto radio svesno. Možda samo montažer.

Radnja filma prati uspešni glumački par koji se sa ekipom pojavljuje na dodeli nagrade za najbolju seriju u protekloj godini. Kao što dolikuje nakon gomile lažnih osmeha i aplauza, ekipa serije novu osvojenu nagradu proslavlja na žurci na kojoj im se pridružuje lokalna i svetska elita. Uvodni minuti i žustre rasprave Igora (Bosiljčić) i Katarine (Mićalović) nam ukazuju da ćemo tokom filma videti isprepletene sujete, nagone za samoodržanjem i obilje psihoza. Nadimak koji Igor ponosno nosi tokom filma i kojim ga oslovljavaju (Giga) precizira da su u kovitlace kolektivnog nesvesnog srpskog naroda novi naraštaji uspeli da ubace reviziju koja će nas sigurno skupo koštati. Strejt suština glumačkog para u “pravom životu” je potpuno preneta na filmsko platno, tako da na momente imate osećaj da gledate Depresivno-anksioznog ranjenog orla.

Neimenovani reditelj (Kičić) i Igor. Izvor: FEST

Posebnu notu celoj priči daju iskusni kulturni radnici u vidu Brke (Mima Karadžić Budva na pjenu od mora lik) i neimenovanog reditelja kojeg glumi Kičić, koji su u svojoj čistoti duboko poremećenog karaktera pokazali da su najmanje bolesni od svih i to samo jer su prihvatili podelu karata. Tačnije prihvatili su nečujnu muziku koja svira, da bi oni mogli da igraju do besvesti. Mlađe kolege iz ekipe se tokom kakofonije dešavanja u beogradskoj vili trude da nađu svoje mesto na kultunom nebu, što im naravno teško polazi za rukom jer generacijski jaz mora da postoji. Njih prosto niko ne razume. Ni mladi smeteni voditeljski par, ni autističnog scenaristu koji je navučen na koks (šokirani emodži). Probijaju se, samo delimično, prvo nada srpskog glumišta, lepa mala pragmatična Maja i nespretno predstavljen Brkin sin pripadnik generacije Alfa, koji je dodat u film da oslika šta nas očekuje kad “oni” uzmu uzde budućnosti u svoje tehnološki pismene ruke. Šlag na Reforma tortu celoj žurci daju sporedni likove producenta Olega Kirilenka (banalan pokušaj kritike “malignog ruskog uticaja” kroz Nebojšu Dugalića) i srpskog Kvazimoda Nenada Okanovića.

Mada se ovaj film kategorizuje kao satira ili crna komedija, verujem da bi bilo prikladnije da se on svrsta u red dokumentaraca. Retko uspešnih nadasve. “Velika lepota” Paola Sorentinija je morala biti zvezda vodilja ekipi filma. Mimo toga što je jasno šta je bio cilj dvojca bez kormirala, rezultat je nažalost obrnut. Satira je van njihove kontrole postala bumerang, koji je nevidljivom rukom duha istorije završio kao udarac u njihovu glavu koja para oblake. Niko tokom filma nije glumio, ponajmanje Gordan Kičić koji je postigao sintezu Sumpora iz filma Kad porastem biću Kengur i Alimpija Mirića iz serije Senke nad Balkanom. Tako da ako volite njegovu teatralnost, sigurno će vas nasmejati. “Ko j*** jorgovane brate” je pogotovo simpatičan komentar Kičićevog lika na sugestiju zbunjenog scenariste da u seriji koja se zove “Kad zamirišu jorgovani”, nema pravih jorgovana na platnu. Sad vi meni recite, da li to može da bude naziv za celu epohu srpskog filma?

Radnička klasa odlazi u pakao

Vukašin Milijanović

Izvor: FEST

Reditelj Mladen Đorđević po pravilu ne odustaje od tema koje u najširem smislu imaju zajedničku ishodišnu tačku u fenomenu ekonomske tranzicije i restauracije kapitalizma u Srbiji. Ekonomska delatnost koja u ovom filmu prikazuje možda finalni stadijum restauracije kapitalizma kod nas, prouzrokuje čemer, socijalne nejednakosti i opštu egzistenijalnu nesnađenost glavnih  junaka filma „Radnička klasa odlazi u pakao“. Potraga za spoljašnjim ili unutrašnjim oslobođenjem,  bilo kakvu revolucionarnu promenu u socijalnoj atmosferi gde su sve institucije od lokalne samouprave preko medija do crkve protiv radnika, glavni je motiv ovog ostvarenja.

Srpski reditelj Želimir Žilnik dobitnik je nagrade ,,Beogradski pobednik“ ovog pedeset i drugog FEST-a po redu, za izuzetan doprinos filmskoj umetnosti. Čini mi se da opravdanost ove nagrade dodeljene Žilniku se između ostalog, najviše ogleda u radu reditelja Mladena Đorđevića trenutno. Ako se vratimo četrnaest godina unazad u sada već davnu 2009 godinu svakako dva najznačajnija filma koja opšta publika nije baš krunisana zasluženom gledanošću te godine su „Život i smrt porno bande“ i „Stara škola kapitalizma.“ Preokupacija socijalnim temama, logikom krupnog kapitala kao i problematizovanjem potpuno nemoćne pozicije radnika u filmu „Radnička klasa ide u pakao“ ima dosta zajedničkih elemenata sa Žilnikovim filmom „Stara škola kapitalizma“.

Radnja Đorđevićevog filma prati život i sudbinu grupe bivših radnika fabrike „Prvi maj“ u Pirotu, čija je sudbina tragično oblikovana podmetnutim požarom u fabrici i gubitkom svojih bližnjih zarad sumnjive privatizacije i bogaćenja lokalnih moćnika i vlasnika krupnog kapitala . Egzistencijalno devastirani glavni akteri ove crnohumorne socijalne drame pribegavaju u krajnjoj instanci sektaškom i natprirodnom delovanju u potrazi za pravdom jer su na to strukturalno naterani (film prati permanentna kritika delovanja crkve koja u svoju sabornost integriše i vlasnike krupnog kapitala koji su direktno odgovorni za smrt bližnjih svih glavnih junaka). Scene eksplicitnog seksa i još eksplicitnijeg nasilja u Mladenovom maniru nisu zaobišle ni ovaj film doduše, ali za razliku od nategnute eksplicitnosti seksa u gotovo svim trenutnim domaćim ostvarenjima,  Mladen ih po oprobanom receptu iz ,,Života i smrti porno bande“ izuzetno opravdano vezuje za tok radnje i karakterizaciju likova.

Izvor: FEST

Pazolini i Žilnik svojim filmovima između ostalog, poručuju da sve i da se radničkoj klasi da fabrika na upravljanje oni ne bi znali šta da rade sa fabrikom. Međutim, za razliku od Pazolinijevog  ,,deus ex machine“ koji potpuno dekonstruište buržoasku porodicu u filmu ,,Teorema“ , srpski „duh iz mašine“ koji sa sobom nosi crnu magiju čini se, da potpuno dekonstruiše radničku klasu i izmešta ih iz polja sindikalnog aktivizma. Od trenutka delovanja natprirodnih moći glavna junakinja se odaje nečasnim seksualnim radnjama, jedan od glavnih aktera pokušava da bude sitni kapitalista, ali ključni deo filma pokazuje da ni crna magija ne može da spreči radništvo u nasilno revolucionarnom, iako komičnom, obračunu sa kapitalistima. Jačina Đorđevićevog rada, koji bez ikakvog preterivanja može da se svrsta u red trenutno najznačajnih i najperspektivnijih srpskih reditelja ogleda se naročito u poslednjoj sceni ovog filma, koja iako poprilično nedefinisana možda nosi sa sobom tragičniju poruku od poslednje scene u Žilnikovoj „Staroj školi kapitalizma“.

Zona interesa – rapsodija nacizma u rajskoj bašti

Srđan Radanović

Izvor: FEST

Prolazeći kroz redove povrća u bašti, Hedviga Hes (Sandra Hüller) pokazuje plodove svog rada majci Lini (Imogen Kogge). Olistali i krupni kupus, plišane kelerabe i kopar koji mirisom opija krasi velelepnu cvjetnu baštu porodice Hes. U jednom uglu nalaze se košnice sa razigranim pčelama. Tu je u blizini i staklenik, paviljon sa klupama i bazen u kojem se nerijetko osvježava petoro djece. Hedviga je u razgovoru sa majkom uporedila svog supruga Rudolfa (Christian Friedel) sa pčelama – radi i gotovo nikad nije kod kuće, a i kad jeste on radi.

U filmu se često prikazuju scene bezbrižne porodice koja provodi ljetne dane na rijeci ili upravo tu, u „rajskoj bašti“, uz smijeh, skiku, šalu i kvalitetnu hranu. Međutim, vazduh je i u rajskoj bašti zagađen. Smrad spaljenog ljudskog tijela, krvi i znoja nerijetko zasmeta privilegovanim Nijemcima u doba nacizma. Samo jedan visoki zid razdvaja porodicu koja, gledajući svoju baštu uživa u slobodi, i najveću fabriku zločina u ljudskoj istoriji – Koncentracioni logor Aušvic. Ponekad se plač, pucnji, dreka i smrt, prepliću sa bezbrižnim životom porodice Hes. Ponekad se desi da  Rudolf Hes peca u rijeci kojom teku ljudske lobanje i blato od prašine njihovog kremiranog tijela.

Izvor: FEST

Rudolf je prikazan kao zabrinut komadant, tihi birokrata, sa ponekim smiješkom na licu, za razliku od supruge koja se bori za ostanak u kući pored Aušvica. Hedviga se hvali kako je Rudolf zove „kraljicom Aušvica“, ona je srećna i zadovoljna svojom porodicom i životom.

Hes, kao upravnik logora Aušvic, proglašen je najboljim nakon pomora gotovo 2,5 miliona Jevreja (kako Hes svjedoči na Nirnberškom procesu) u njegovom okrutnom planu sa ciklonom B. Uprkos tome, on je premješten u mjesto nadomak Berlina, Oranienburg. Hedviga na to reaguje preuzimajući glavnu ulogu odbrane porodice u ulici Bilicštrase 88 KL Aušvic, u njihovom Lebensraumu. Antagonizmi, međutim, ulaze i u Heseovu kuću. Ovlaš, gotovo neprimjetno se prikazuje kako jedan sin u SS uniformi zatvara brata u staklenik ispuštajući zvuk koji podsjeća na curenje gasa dok brat bezuspješno pokušava da otvori vrata.

Film na jedan permanentno prigušen način dočarava ono što smo oduvijek htjeli da znamo. Srbima kao slovenskom narodu koji je doživio genocid u zidinama logora je poznato šta je u njegovom središtu, međutim, ono što zasigurno nije znao jeste kako je u „rajskim baštama“ nacističkih glavešina dok se čuju krici djece i odraslih, škripanje njihovih noktiju po vratima gasnih komora i konačno izdiže oblak crnog dima iznad njihovih glava. Nakon Seksi stvorenja, Rođenja i Ispod kože, britanac Džonatan Glejzer nas vodi u put dekonstrukcije nacističke idile pored logora, života njemačke privilegovane porodice koja ne mari na patnju i smrt sa druge strane zida. Film nam je po prvi put jasno prikazao jukstapoziciju u doba Drugog svjetskog rata.

POPULARNO

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

SLIČNO

Ерос на прихватљивији начин победи танатос

0
Сачекала нас је неспремне вест о смрти још једног од симбола југословенске поп сцене. Иако некролози као облик новинарског израза постају један од популарнијих...